Zdjęcie pochodzi z publikacji “12 sposobów na zdrowie. Europejski Kodeks Walki z Rakiem”.

Dowiedz się, czy w domu jesteś narażony na naturalne promieniowanie spowodowane wysokim stężeniem radonu. Podejmij działania na rzecz zmniejszenia jego poziomu.

Radon to radioaktywny gaz szlachetny występujący w skorupie ziemskiej. Znajduje się w większości gleb i skał. Radon jest bezbarwny i nie wydziela zapachu, więc jego wykrycie jest możliwe wyłącznie poprzez pomiar jego promieniowania. Radon przedostaje się do wnętrza budynków, w tym domów mieszkalnych, bezpośrednio z gruntu w wyniku naturalnie zachodzących procesów (różnicy ciśnień i tzw. efektu kominowego). Zdarza się, że jego stężenie w pomieszczeniach jest bardzo duże i dzieje się tak szczególnie w regionach, w których zawartość uranu w glebie i skałach jest wysoka. Radon może również występować w materiałach budowlanych i w wodzie pitnej, ale wówczas natężenie jego promieniowania jonizującego jest zazwyczaj znacznie niższe niż w sytuacji, gdy do wnętrza budynków przenika bezpośrednio z gruntu. Stężenie radonu zależy m.in. od przepuszczalności gleb i skał, przyswajalności tego gazu przez konkretne materiały budowlane, a także nieszczelności tych materiałów.

Gdzie jesteśmy narażeni na promieniowanie wydzielane przez radon?

Na promieniowanie emitowane przez radon najczęściej jesteśmy narażeni w miejscu zamieszkania ze względu na to, że tam spędzamy najwięcej czasu. Choć radon występuje w większości budynków, w szczególności w piwnicach lub pomieszczeniach znajdujących się na parterze, jego stężenie jest najczęściej bardzo niskie. W większym stopniu gaz ten zagraża górnikom pracującym pod ziemią.

Czy radon może powodować nowotwory?

Produkty rozpadu promieniotwórczego radonu to cząsteczki o stałym stanie skupienia, które „przywierają” do unoszących się w powietrzu cząsteczek kurzu. Gdy je wdychamy, promieniowanie wydzielane przez te cząsteczki może uszkadzać komórki w płucach i po pewnym czasie przyczynić się do powstania nowotworu. Ryzyko zachorowania zależy od poziomu stężenia radonu we wdychanym powietrzu oraz okresu narażenia. Narażenie na radon stanowi drugą po paleniu papierosów najważniejszą przyczynę raka płuca. Gdy narażona na promieniowanie radonu jest osoba paląca, ryzyko zachorowania jest znacznie większe niż gdy na organizm działa tylko jeden z tych czynników. Większość spowodowanych radonem nowotworów płuca występuje właśnie u osób palących. Szacuje się, że radon jest przyczyną 9% przypadków raka płuca.

Jak dowiedzieć się, czy jestem narażony na promieniowanie radonu?

Pomiaru stężenia radonu dokonać można za pomocą niewielkich czujników, które umieszcza się w domu na okres kilku tygodni. Wspomniane czujniki należy następnie przekazać do laboratorium w celu przeprowadzenia analizy. W Polsce zagadnieniem narażenia na radon zajmuje się m.in. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny w Warszawie.

Jak zmniejszyć poziom radonu we własnym domu?

Stężenie radonu można ograniczyć poprzez zwiększenie szczelności materiałów budowlanych oraz wyposażenie domu w specjalne systemy wentylacji powietrza. W wypadku grup zawodowych narażonych na promieniowanie radonu należy dbać o zachowanie odpowiednich środków ostrożności oraz najwyższą jakość zabezpieczeń pozwalających na ograniczenie narażenia. Osoby narażone na wysokie stężenia tego gazu powinny także zaprzestać palenia tytoniu.

Materiał pochodzi z publikacji „12 sposobów na zdrowie – Europejski Kodeks Walki z Rakiem” – opracowanej przez zespół naukowy Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.