Zdjęcie pochodzi z publikacji “12 sposobów na zdrowie. Europejski Kodeks Walki z Rakiem”.

Bierz udział w zorganizowanych programach badań przesiewowych w celu wczesnego wykrywania: raka jelita grubego (zalecenie dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet), raka piersi (u kobiet), raka szyjki macicy (u kobiet).

Szanse wyleczenia raka znacznie zwiększa jego wczesne rozpoznanie. Pewne metody diagnostyczne pozwalają na wykrycie niektórych rodzajów nowotworów jeszcze przed pojawieniem się symptomów choroby, a nawet wykrycie zmian przedrakowych. Wczesne wykrywanie raka jelita grubego, piersi i szyjki macicy możliwe jest dzięki uczestniczeniu w badaniach przesiewowych.

Co to jest rak jelita grubego?

Jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych jest rak jelita grubego, który rozwija się nawet przez kilkanaście lat. Rozwojowi choroby sprzyja uboga w błonnik dieta, mała aktywność fizyczna oraz palenie papierosów i nadużywanie alkoholu. Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem. Do rozwoju raka jelita grubego najczęściej dochodzi w polipach tworzących się w jelicie. Polipy te początkowo są niewielkimi tworami, które z czasem rosną, tworząc łagodne zmiany nowotworowe (gruczolaki). Skutecznym sposobem zapobiegania przekształceniu się gruczolaków w raka jest ich usunięcie. Badania przesiewowe, które pozwalają na wykrycie zmian chorobowych i wczesne ich usunięcie, są zatem działaniem niezwykle ważnym i ograniczającym ryzyko wynikające z późno wykrytej choroby.

Kto powinien się badać?

Kolonoskopia w celu profilaktyki raka zalecana jest wszystkim w wieku od 55 do 64 lat. W Polsce od 2000 roku funkcjonuje program badań przesiewowych raka jelita grubego. Więcej informacji można uzyskać na stronie internetowej: pbp.org.pl. Ponadto każdy, kto odczuwa bóle brzucha, ma biegunki lub zaparcia, zauważył ślady krwi w stolcu, chudnie lub ma anemię o niewyjaśnionych przyczynach, powinien wykonać test na krew utajoną. Wskazaniem do wykonania kolonoskopii jest pozytywny wynik testu. Wskazaniem do profilaktycznego wykonania badania kolonoskopowego w wieku 40–49 lat jest stwierdzenie raka jelita grubego wśród najbliższych krewnych (rodziców, rodzeństwa).

Co to jest rak piersi?

Jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Najczęściej na raka piersi kobiety chorują po 50 roku życia. W większości przypadków tej choroby przyczyna powstawania jest nieznana, a tylko część (ok. 5–10%) ma charakter dziedziczny. Ryzyko zachorowania zwiększa hormonalna antykoncepcja, hormonalna terapia zastępcza, a także nadmiar tłuszczu w diecie, alkohol i nadwaga.

Czy można chronić się przed zachorowaniem na raka piersi?

Rak piersi w początkowym okresie przebiega najczęściej bezobjawowo. Rokowanie zależy od zaawansowania choroby, dlatego ważne jest wczesne wykrycie zmian. Podstawowymi metodami wykrywania zmian są: badanie palpacyjne, czyli przez dotyk, badanie mammograficzne i badanie ultrasonograficzne. Kobiety powinny uczestniczyć w badaniach przesiewowych w kierunku rozpoznawania raka piersi przy wykorzystaniu mammografii.

Kto powinien wykonywać mammografię?

Wykonywanie badania mammograficznego zalecane jest co 2 lata u kobiet w wieku 50–69 lat. Więcej informacji można uzyskać w Narodowym Funduszu Zdrowia.

Na czym polega badanie mammograficzne?

Mammografia jest badaniem radiologicznym, czyli prześwietleniem. Nie wymaga znieczulenia i pozwala na wykrycie zmian, zanim będzie je można wyczuć lub zobaczyć. Wczesne rozpoznanie daje ponad 90% szans przeżycia kolejnych pięciu lat po diagnozie.

Co oznacza nieprawidłowy wynik?

Wszystkie nieprawidłowe wyniki wymagają konsultacji lekarskiej i jeśli zmiana nie jest łagodna, kobieta przechodzi dodatkową diagnostykę.

Co to jest rak szyjki macicy?

Rak szyjki macicy rozwija się z komórek nabłonka szyjki macicy. Zakażenie niektórymi typami przenoszonego drogą płciową wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) jest najistotniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju tego raka.

Jak wykryć raka szyjki macicy?

Raka szyjki macicy można rozpoznać już we wczesnym stadium, wykonując badanie cytologiczne polegające na pobraniu komórek z zewnętrznego kanału i tarczy szyjki macicy. Przy nieprawidłowym wyniku lekarz kieruje kobietę na dalszą diagnostykę. Udział w badaniach przesiewowych może zapobiec 9 na 10 zachorowań na inwazyjnego raka szyjki macicy. Cytologia pozwala  wykryć zmiany przedrakowe, które można skutecznie wyleczyć.

Kto powinien wykonywać przesiewowe badania cytologiczne?

Wykonywanie badania cytologicznego zalecane jest co 3 lata u kobiet w wieku 25–59 lat. Więcej informacji można uzyskać w Narodowym Funduszu Zdrowia. Badania cytologiczne powinna wykonywać każda kobieta, nawet jeśli jest zaszczepiona przeciw HPV. Przy prawidłowych wynikach badania, cytologię należy powtarzać regularnie co 3 lata.

 

Materiał pochodzi z publikacji „12 sposobów na zdrowie – Europejski Kodeks Walki z Rakiem” – opracowanej przez zespół naukowy Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.